Verrekijker gebruiken: oogschelpen, oogafstand en dioptrie instellen

De volgorde van de instellingen

Nikon beschrijft in de handleiding van de CF-verrekijkers een vaste volgorde. U begint met de oogschelpen, stelt dan de afstand tussen de buizen in en zet als laatste de dioptrie goed.

Die volgorde heeft een reden. Pas als de twee beelden samen één cirkel vormen, kunt u de scherpte van het linker- en het rechteroog afzonderlijk vergelijken. De modellen waarop deze stappen van toepassing zijn, vindt u in de vergelijking van alle verrekijkers.

1. Oogschelpen: draai of vouw ze in als u een bril draagt, laat ze uit als u er geen draagt.
2. Afstand tussen de buizen: schuif de twee buizen naar elkaar toe of van elkaar af tot u één ronde cirkel ziet.
3. Dioptrie: stel eerst het ene oog scherp met het middenwieltje, daarna het andere oog met de dioptriering.

Oogschelpen voor wel of geen bril

Nikon laat brildragers de schuif-draaioogschelp rechtsom draaien 'tot de volledig ingeschoven stand'. Bij rubberen oogschelpen vouwt u ze terug. ZEISS adviseert dezelfde stand voor een bril.

Swarovski Optik noemt de draaibare oogschelpen een mechanisch hulpmiddel om de stand van het oog af te stellen. Zonder bril staan ze uitgedraaid, zodat het oog op de juiste afstand achter de lens zit.

Hoeveel ruimte een bril vraagt, hangt af van de oogafstand. Bij 235 van de 351 modellen met een opgegeven waarde is die 16 mm of meer. De mediaan van alle 382 modellen is 16,5 mm. Meer daarover leest u in de uitleg over oogafstand.

De afstand tussen de buizen instellen

Swarovski Optik definieert de pupilafstand als de afstand in millimeters tussen de middelpunten van de pupillen van beide ogen. Die afstand verschilt van mens tot mens.

Celestron schrijft dat u de verrekijker aanpast door de twee buizen naar elkaar toe of van elkaar af te bewegen. Sommige kijkers hebben een schaal op het scharnier in het midden.

Vortex geeft voor de Crossfire HD 10x50 een bereik van 60 tot 76 mm. Dat is één voorbeeld van wat een fabrikant afdrukt. Volgens Celestron kunnen kleine modellen met weinig vergroting meestal op een kleinere afstand worden gezet.

Nikon geeft het eindpunt aan: beweeg de buizen omhoog of omlaag tot de linker- en rechterbeelden netjes op elkaar vallen. U ziet dan één ronde cirkel zonder zwarte rand.

De dioptrie in zeven stappen

ZEISS legt uit dat de dioptrie-instelling verschillende sterktes van het linker- en rechteroog corrigeert. Een goed bereik is volgens ZEISS minstens plus en min 4 dioptrie. Swarovski Optik voegt toe dat u de instelling niet nodig hebt als beide ogen even scherp zien.

Vortex plaatst de dioptriering meestal direct onder de rechter oogschelp. Zit de ring bij uw model links, dan keert u volgens Nikon de volgorde om.

1. Zet de dioptrieschaal op de nulstand (Celestron).
2. Dek de rechter objectieflens af, bijvoorbeeld met uw hand of een lensdop.
3. Kies een ver, stilstaand voorwerp, zoals een bord of een dakpunt.
4. Stel het linker oculair scherp met het middenwieltje.
5. Dek nu de linker objectieflens af.
6. Draai aan de dioptriering tot het voorwerp ook met het rechteroog scherp is.
7. Haal beide handen weg en verfijn de scherpte met het middenwieltje.

Nikon voegt voor zoommodellen toe dat u eerst de hoogste vergroting kiest. ZEISS merkt op dat u de dioptrie één keer instelt.

Stabiel vasthouden bij meer vergroting

Audubon wijst erop dat een kijker met achtvoudige vergroting ook de kleine bewegingen van uw hand acht keer vergroot. Hoe sterker de vergroting, hoe harder uw handen werken.

ZEISS noemt 7 tot 10x als gangbaar bereik voor een kijker die u in de hand houdt. De RSPB noemt 8x of 10x het beste compromis tussen kracht en gebruiksgemak.

Celestron stelt dat u bij 8x tot 12x geen statief nodig hebt, maar bij 15x en hoger wel. De British Astronomical Association gaat strenger te werk en wil alles boven 10x op een steun hebben. Meer daarover vindt u bij wanneer een verrekijker een statief nodig heeft.

Wat de formaten betekenen voor het gebruik

De mediaan van het gezichtsveld over alle 382 modellen is 114 m op 1.000 m. Bij de 8x42 is de mediaan 130 m. Voor de 10x42 is dat 110 m. Bij de 10x50 is het 105 m. Een breder beeld maakt het makkelijker om een bewegend doel te vinden.

De 8x32 komt op 135 m en 540 g, de 10x25 op 98 m en 317 g. Een 7x50 weegt gemiddeld 1.030,5 g. Bij een 8x56 is dat 1.110 g. Een zwaardere kijker is stabieler, maar vermoeit uw armen sneller.

Meer over de maten leest u bij de 8x42, de 10x42 en in de maattabel. Wie de breedte van het beeld wil uitrekenen, gebruikt de gezichtsveldrekenmachine.

Veelgemaakte fouten bij het instellen

Het meest voorkomende probleem is een beeld met twee overlappende cirkels. Dan staan de buizen te ver uit elkaar of te dicht bij elkaar volgens Celestron en Nikon.

Een tweede fout is de dioptrie instellen voordat de buizen goed staan. Nikon zet de afstand tussen de buizen daarom vóór de dioptrie.

Bij brildragers speelt ook de oogschelp mee. Met de schelp ingedraaid en 16 mm oogafstand of meer ziet u volgens de RSPB het hele beeld. Welke modellen daaraan voldoen, staat in verrekijkers voor brildragers.