Uittreepupil verrekijker berekenen: 42 gedeeld door 8

Rekenvoorbeeld met 8x42 en 10x42

Een 8x42 heeft een frontlens van 42 mm en vergroot 8 keer. De uittreepupil is dan 42 gedeeld door 8, dus 5,3 mm. Nikon rekent precies dit voorbeeld voor.

Een 10x42 heeft dezelfde lens, maar vergroot 10 keer. De uittreepupil zakt daardoor naar 4,2 mm. Het schemergetal stijgt juist van 18,3 naar 20,5.

Ook de frontlens telt mee. Een 7x50 komt op 7,1 mm en een 10x25 op 2,5 mm. Bij dezelfde vergroting van 8 geeft een lens van 25 mm 3,1 mm, tegen 5,3 mm bij 42 mm.

De relatieve helderheid is de uittreepupil in het kwadraat. Nikon komt voor een 8x42 uit op 28,1.

Zo komt de uitkomst tot stand

Nikon, Swarovski Optik, ZEISS en de RSPB geven dezelfde formule: de diameter van de frontlens in mm gedeeld door de vergroting. ZEISS beschrijft de uittreepupil als het venster waar het licht doorheen naar buiten komt.

Het schemergetal is volgens Celestron en Swarovski Optik de wortel uit vergroting maal frontlensdiameter. Voor een 8x42 is dat 18,3 en voor een 10x42 is dat 20,5. ZEISS ziet het getal als beperkte maatstaf, omdat een 8x56 en een 56x8 allebei op 21,2 uitkomen. Daarom wijst ZEISS naar de uittreepupil.

Voor de relatieve helderheid kwadrateer je de uittreepupil, zeggen Nikon en Celestron. Celestron geeft 10,2 voor een 10x32 met een uittreepupil van 3,2 mm. Nikon merkt op dat de helderheid kan verschillen, ook bij gelijke uittreepupillen.

Uittreepupil en schemergetal per maat

De cijfers komen uit de documenten van de makers en gelden voor de 382 modellen in de vergelijking. Het mediane zichtveld staat in meters op 1.000 meter.

De grootste groepen zijn de 10x42 verrekijkers met 67 modellen en de 8x42 verrekijkers met 60 modellen. De 7x50 haalt 7,1 mm bij een mediaan gewicht van 1.030,5 g.

Wat je met de uitkomst doet

Voor de ochtendschemering noemt ZEISS minstens 4 mm uittreepupil. Alles daaronder is volgens ZEISS ongeschikt als het licht wegvalt. Een 10x42 met 4,2 mm haalt dat net, een 10x32 met 3,2 mm niet.

Overdag is veel minder nodig. Nikon zet de pupil van het oog op ongeveer 2 mm bij daglicht en 7 mm in het donker. Een 10x25 met 2,5 mm is dus een dagverrekijker.

De pupil wordt met de jaren kleiner. ZEISS meldt dat hij bij kinderen boven 8 mm kan komen en bij ouderen zelden boven 4 mm. Practical Sailor noemt voor een gemiddelde vijftiger 5 tot 6 mm. Een 8x42 met 5,3 mm past daarbinnen, een 7x50 met 7,1 mm ligt erboven.

Weeg de keuze ook tegen vergroting en zicht af: ZEISS zegt dat een lagere vergroting, 7x42 tegenover 10x42, een grotere uittreepupil en een groter zichtveld geeft. Zet beide naast elkaar in 8x42 of 10x42.

Wie vooral in de schemer kijkt, vindt de verrekijkers voor de jacht en het volledige overzicht van verrekijkers. Het zichtveld van een maat reken je uit met de zichtveldrekenmachine, en de maatdecoder verklaart een opdruk als 8x42. Een grote lens weegt mee: een 8x56 haalt mediaan 1.110 g, en wanneer een statief nodig is hangt daarmee samen.