Verrekijker uitleg: wat de cijfers op je verrekijker betekenen

Rekenvoorbeeld met 8x42 en 10x50

Een 8x42 vergroot acht keer en heeft frontlenzen van 42 mm. Zo leggen ook de National Audubon Society en de RSPB de twee cijfers uit.

De uitredepupil volgt uit die twee cijfers: 42 gedeeld door 8 geeft 5,3 mm. Nikon rekent met dezelfde som en noemt 5,3 voor de 8x42 als voorbeeld.

Een 10x50 geeft 5 mm, want 50 gedeeld door 10 is 5. Het onderwerp lijkt tien keer dichterbij, en de lenzen zijn 50 mm breed. Die lenzen halen meer licht binnen, maar ze maken de kijker ook zwaarder.

Zo wordt het uitgerekend

De eerste factor is de vergroting. De tweede is de doorsnede van de frontlens in millimeters. Nikon meet die aan de binnenkant van de lensrand, en grotere lenzen vangen meer licht maar voegen maat en gewicht toe.

De uitredepupil is de lensdiameter gedeeld door de vergroting. Nikon, Swarovski Optik en ZEISS geven dezelfde formule. Hoe groter de uitredepupil, hoe helderder het beeld bij weinig licht.

Je oog moet die lichtbundel wel kunnen opnemen. Nikon zet de pupil op ongeveer 2 mm bij daglicht en 7 mm in het donker. Voor de ochtendschemering noemt ZEISS 4 mm als ondergrens.

De schemeringsfactor is de wortel uit de vergroting maal de lensdiameter. Voor een 8x42 is dat 18,3, voor een 10x50 is het 22,4.

Voor het vasthouden geldt de vergroting. Audubon schrijft dat een kijker met achtvoudige vergroting ook de kleine handbewegingen achtvoudig vergroot. De British Astronomical Association noemt alles boven 10x moeilijk uit de hand te houden. Celestron ziet bij 8x tot 12x geen statief nodig, maar wel vanaf 15x. ZEISS noemt 7 tot 10x gebruikelijk voor vrije hand.

Maten in de lijst naast elkaar

In de lijst staan 382 modellen in 18 maten. De 8x42 is met 60 modellen de tweede grootste groep, en de 10x42 voert met 67 modellen. De tabel toont een keuze van acht maten met de middenwaarden uit de lijst.

Een 8x32 heeft een uitredepupil van 4 mm en een mediane beeldbreedte van 135 m op 1.000 m. De 7x50 haalt 7,1 mm en heeft een mediaan gewicht van 1.030,5 g. De 15x56 heeft met 74 m de smalste beeldbreedte van de acht, en Celestron raadt vanaf 15x een statief aan.

Wat je met de uitkomst doet

Zoek bij een uitredepupil van 5 mm of meer naar gebruik in de schemering. Voor een 7x50 met 7,1 mm past dat bij het donker, omdat Nikon de pupil in het donker op ongeveer 7 mm zet.

Een uitredepupil rond 2 mm hoort bij heldere dagen. Een 10x25 heeft 2,5 mm, en de RSPB noemt 25 mm lenzen licht en klein voor gebruik overdag. Audubon zegt dat lenzen onder 30 mm weinig licht geven bij slecht weer.

Draag je een bril, kijk dan ook naar de oogafstand. De RSPB raadt 16 mm aan, en 235 van de 351 verrekijkers in de lijst halen dat. Zie de bril-controle voor jouw eigen cijfer.

Twee veelgekozen maten zijn alle 8x42 verrekijkers en alle 10x42 verrekijkers. Het verschil tussen de twee staat in 8x42 of 10x42. De uitredepupil reken je ook apart uit met de uitredepupil-rekenaar, en alle verrekijkers vergeleken zet de meest populaire modellen eerst.