8x42 of 10x42 verrekijker: welke maat past bij jou?

Gezichtsveld: 130 m tegenover 110 m

De 60 modellen van 8x42 hebben een mediaan gezichtsveld van 130 m, met een spreiding van 105 tot 159 m. De 67 modellen van 10x42 komen op 110 m, met een spreiding van 93 tot 136 m. De ruimste 10x42 haalt dus net niet de mediaan van de 8x42.

Nikon legt uit dat het werkelijke gezichtsveld de hoek is die je ziet zonder de kijker te bewegen. Bij gelijke lenzen krimpt die hoek als de vergroting stijgt. Je ziet dat terug bij de Vortex Diamondback HD: 131 m bij 8x42 en 110 m bij 10x42.

Een breed veld helpt bij vogels die snel bewegen. De RSPB noemt een ruimer veld handig om bewegende vogels te volgen. Wil je het veld van een los model narekenen, gebruik dan de gezichtsveldcalculator.

Helderheid in de schemering: 5,3 mm tegenover 4,2 mm

Nikon definieert de uittreepupil als de lensdiameter gedeeld door de vergroting. Voor 8x42 is dat 42 gedeeld door 8, dus 5,3 mm. Voor 10x42 werkt het uit op 4,2 mm. Een grotere uittreepupil geeft volgens Nikon een helderder beeld bij weinig licht.

ZEISS noemt 4 mm het minimum voor gebruik bij het ochtendgloren en zegt dat alles eronder ongeschikt wordt als het licht zakt. De 10x42 zit met 4,2 mm net boven die grens, de 8x42 met 5,3 mm ruim erboven. ZEISS schrijft ook dat een lagere vergroting bij gelijke lens een helderder beeld in de schemering geeft.

De relatieve helderheid, berekend uit de maat, is 27,6 voor de 8x42 en 17,6 voor de 10x42. De schemeringsfactor, de wortel uit vergroting maal lensdiameter, is 18,3 voor de 8x42 en 20,5 voor de 10x42. ZEISS waarschuwt dat die factor een beperkte maatstaf is en wijst naar de uittreepupil. Overdag speelt dit weinig: volgens Nikon opent de pupil dan ongeveer 2 mm.

De pupil van het oog wordt met de jaren kleiner. Practical Sailor meldt een gemiddelde van 7,33 mm bij 20 tot 29 jaar en 5,58 mm bij 60 tot 69 jaar. Een 10x42 met 4,2 mm blijft dus binnen wat het oog kan gebruiken, maar de 8x42 laat meer licht binnen.

Steadiness en gewicht: 687,5 g tegen 699,5 g

Het mediaangewicht is 687,5 g voor de 8x42 en 699,5 g voor de 10x42. Gewicht beslist hier dus weinig. Wel schudt de hand: Audubon schrijft dat een kijker die acht keer vergroot ook de kleine handbewegingen acht keer vergroot. Bij 10x worden die bewegingen dus groter.

ZEISS geeft aan dat een kijker uit de hand meestal 7 tot 10x vergroot. Celestron zegt dat een statief bij 8x tot 12x niet nodig is. De British Astronomical Association vindt alles boven 10x lastig vast te houden. De 10x42 zit daarmee precies op de bovengrens van wat je uit de hand houdt.

De 8x42 heeft een mediane oogafstand van 17,9 mm, de 10x42 van 16 mm. Bij de 8x42 hebben 57 van 58 modellen 16 mm of meer, bij de 10x42 zijn dat 42 van 66. Draag je een bril, dan zie je bij de 8x42 dus vaker het hele beeld. Meer uitleg staat bij oogafstand uitgelegd.

De dichtste scherpstelafstand is bij beide maten mediaan 2 m. Voor insecten en bloemen is een korte afstand prettig, zegt de RSPB.

Dezelfde serie in beide maten

Acht series bestaan in beide maten, wat een eerlijke vergelijking geeft. De Nikon Prostaff P3 weegt 575 g als 8x42 en 585 g als 10x42, met 126 m en 122 m gezichtsveld. De oogafstand is 20,2 mm tegen 15,7 mm.

Bij de Vortex Viper HD is het veld 136 m tegen 114 m en de oogafstand 18 mm tegen 17 mm. De ZEISS Terra ED 8x42 heeft 125 m en 18 mm, de 10x42 haalt 110 m en 14 mm. Het gewicht is bij beide ZEISS-modellen 725 g.

Bij de Bushnell H2O is er een uitzondering. De 8x42 in roofuitvoering weegt 643 g en heeft 110 m gezichtsveld, de 10x42 weegt 629 g met 93 m. Meest voorkomend is bij beide maten het roofprisma, zie roofprisma of porroprisma.

Wie kiest welke maat

Kies de 8x42 als je vogels kijkt in bos, tuin of schemering. Audubon beveelt zes, zeven of acht keer vergroting aan en zegt dat de meeste vogelaars 7x of 8x kiezen om de helderheid en het brede veld. De RSPB noemt 8x geschikt voor bos, korte afstand en slechter licht. Zie ook verrekijkers voor vogels kijken.

Kies de 10x42 als je ver kijkt over open land of water. De RSPB adviseert 10x voor grotere afstanden en zegt dat 8x of 10x het beste compromis is tussen vergroting en bruikbaarheid. Reken op een smaller veld van 110 m en een kleinere uittreepupil van 4,2 mm.

Voor de jacht bij ochtend en avond past de 8x42 met 5,3 mm beter, zie verrekijkers voor de jacht. Wil je meer opties naast deze twee, bekijk dan de verrekijkers vergeleken of de maatvergelijker.