Lornetki 8x42 czy 10x42: który rozmiar wybrać

Pole widzenia: 129 m kontra 110 m

Wśród 47 modeli lornetek 8x42 mediana pola widzenia wynosi 129 m, a zakres to od 105 do 159 m. Wśród 51 modeli lornetek 10x42 mediana to 110 m, a zakres od 100 do 133 m.

Nikon opisuje rzeczywiste pole widzenia jako kąt widoczny bez poruszania lornetką. Przy tej samej średnicy obiektywu wyższe powiększenie zwęża ten kąt, dlatego 10x42 pokazuje mniejszy wycinek krajobrazu.

Różnicę widać w parach z jednej serii. Celestron Nature DX ma 129 m w wersji 8x42 i 101 m w wersji 10x42. Vortex Diamondback HD ma odpowiednio 131 m i 110 m, a Nikon Prostaff P3 ma 126 m i 122 m. Własne wartości przeliczysz w narzędziu kalkulator pola widzenia.

Jasność o zmierzchu: źrenica wyjściowa 5,3 mm i 4,2 mm

Nikon podaje, że źrenica wyjściowa to średnica obiektywu podzielona przez powiększenie, a większa daje jaśniejszy obraz przy słabym świetle. Dla 8x42 wychodzi 5,3 mm, dla 10x42 wychodzi 4,2 mm. Dla tych rozmiarów wyliczona względna jasność to 27,6 i 17,6.

Współczynnik zmierzchowy działa w drugą stronę: 18,3 dla 8x42 i 20,5 dla 10x42. ZEISS traktuje go jednak jako ograniczoną wskazówkę i radzi patrzeć na źrenicę wyjściową. Ten sam producent uważa, że o świcie potrzeba co najmniej 4 mm.

Obie wartości mieszczą się więc w tej granicy, ale 8x42 ma zapas. W dzień oko ma tylko 2 do 3 mm według ZEISS, więc oba rozmiary dają wtedy pełną jasność. Różnica ujawnia się dopiero o świcie i po zachodzie słońca, gdy źrenica oka otwiera się szerzej. Nikon podaje do 7 mm w ciemności.

Waga, odsunięcie źrenicy i stabilność obrazu

Mediana wagi to 670 g dla 8x42 i 680 g dla 10x42, więc ciężar prawie się nie różni. W jednej serii bywa podobnie: Vortex Diamondback HD waży 618 g w wersji 8x42 i 604 g w wersji 10x42, a Nikon Prostaff P3 ma 575 g i 585 g.

Odsunięcie źrenicy bywa większym problemem. Mediana to 17,8 mm dla 8x42 i 16 mm dla 10x42. Co najmniej 16 mm ma 43 z 45 modeli 8x42 z podanym odsunięciem, a wśród 10x42 tylko 28 z 50. Okularnicy mają więc w 8x42 większy wybór. Wyjaśnia to poradnik odsunięcie źrenicy lornetki.

Audubon zauważa, że lornetka powiększająca ośmiokrotnie powiększa też drgania ręki ośmiokrotnie. Przy 10x drgania rosną więc 10 razy. Celestron pisze, że statyw nie jest potrzebny przy powiększeniu od 8x do 12x, a RSPB nazywa 8x i 10x najlepszym kompromisem między mocą a wygodą. Brytyjskie Towarzystwo Astronomiczne uważa jednak, że powyżej 10x trudno utrzymać obraz w rękach.

Najmniejsza odległość ostrzenia też się różni: mediana 2 m dla 8x42 i 2,1 m dla 10x42. Bliższe obiekty, na przykład owady, lepiej obserwować w 8x42.

Kto powinien wybrać który rozmiar

RSPB zaleca 10x na otwartym terenie i nad dużymi akwenami, a 8x w lesie, na bliskim dystansie i przy słabszym świetle. National Audubon Society przyznaje, że większość obserwatorów ptaków woli 7x lub 8x, bo obraz jest jasny, a pole szerokie. To argument za 8x42 w ogrodzie, w lesie i przy śledzeniu ruchomych ptaków. Więcej o tym w zestawieniu lornetki do obserwacji ptaków.

10x42 wybierz, gdy oglądasz odległe cele i godzisz się na pole 110 m oraz źrenicę 4,2 mm. Przy 10x liczy się pewny chwyt, bo każde drgnięcie jest większe. Jeśli nosisz okulary, sprawdź lornetki dla okularników.

Jeśli nie masz pewności, ZEISS radzi wybierać niższe powiększenie. Gotowe propozycje obu rozmiarów znajdziesz w zestawieniu najlepszych lornetek, a własne wartości sprawdzisz w narzędziu kalkulator źrenicy wyjściowej.